KosovaLajmeOpinionePersonazhRajoni

«GJARPËRINJTË »TANË TË GJAKUT TONË (6)

NJË BIOGRAFI DHE JETË E TRISHTË E « TUCTRIMIT » -RRETH DHJETË HERË PARA VDEKJES-DHJETË HERË RILINDI NË SEKONDAT E FUNDIT ?!?

I lindur në një familje të varfër, në një fshat të rrethit të Podgurit, të Rrafshit të Dukagjinit !Por, motivet dhe dëshira e madhe për të punuar, që si fëmijë ta ndihmojë familjen e tij !Që në moshën dhjetëvjeçare, mihte misrin, perimet, por dhe duhanin ! Së bashku me motrën e tij më të madhe se vet po e dërgonin misrin në krah për ta bluar në Mullirin e Koziqëve në Prekallën e komunës së Istogut, kurse për të blerë gjërat e domosdoshme, bënin disa kilometra për në shitoren e atëhershme në fshatin Trestenik të Pejës, siç quhej « te Sefë Bakraqi (më vonë mësuam se ai quhej Sejfullah Bakraqi, njëri ndër këngëtarët themelues të Grupit muzikor « Xhemajl Kada « të Pejës).Ai i bënte llogaritë dhe fliste me veten e tij turqisht.Ajo shitore ishte bërë një qendër e bashkimit të fshatarëve ! pra, babai im të gjithë emrat ua kishte vërë të gjashtë fëmijëve sa ishin (katër vëllezër dhe dy motra) intelektuali, patrioti dhe imami Mullah Ramush Shatri, të cilin babai i tyre e kishte bërë kumbar !Kishin lindur edhe tre djem,por kishin vdekur pas lindjes :Dina, Muhameti dhe sërish Dina !!!Si i ri, fëmijë, Muhameti mëson se babai i tij Lushi qenka rritur jetim (bonjak), ngase ia kishin vrarë babain në vitin 1926 xhandarmëria serbe në kufirin me Shqiperinë, pra ishin vrarë Bajram Çetaj dhe Binak Mahmutaj, kushërinj nga i njejti fshat, Trubuhovc i Istogut, ndryshe me origjinë nga fshati Isniq i komunë së Deçanit !Kurse babai i tij ,kishte lindur pas pak ditësh nga ekzekutimi i babait ose gjyshit të « Tuctrimit » !Varfëri e skajshme !Por këtyre u paska takuar hisja më e madhe e tokës, sepse ishte djal i vetëm !Në shkollën fillore « Ismail Qemali në Staradran kishte shkuar në moshë 9 vjeçare për ta shoqëruar vëllain e tij të dytë që e kishin thirrur për të shkuar në shkollë që në moshën 7- vjeçare, kurse « Tuctrimin » kishin harruar ta thërrisnin !Kur futen në klasë te mësuesi i tyre i pâharruar Zenun Mavraj « Tuctrimi » dukej sa një gomar krahasuar me të tjerët !U thirrën emrat e të gjithëve, përveç « Tuctrimit » !E vërejti mësuesi se ky ngeli në këmbë dhe iu drejtua : »Po ti, sa një gomar aty cfarë bën » ? « Tuctrimi » iu përgjegj« Mua s’më ka thirrur klush në shkollë, por shkoj në Mejtepin e fshatit nën përkujdesjen e imamit të atëhershëm Mullah Hysen Zymberaj(nga fshati Ruhot i Pejës i dënuar politik në Goli Otok »

 

« Ulu aty, po çfarë mejtepi ! ».Nga ajo ditë për gjashtë vjet ngelën bashkë me vëllain Jahjanë… » !Por, « Tuctrimi « , nuk po i ndahej punës: me punë të fushës dhe me bagëtinë, kurse në shkollë ishte më i miri !Ishte bërë kopshtari më i ri dhe më i mirë i fshatit, të cilit i kishte dalë zëri dhe të gjithë edhe më të moshuarit vinin ta vizitonin dhe t’ ia merrnin yrrnekun !Në fshatrat e kësaj ane të Podgurit , nuk ishte bërë elektrifikimi !Tërë natën edhe në të ftohët lexonte me llampën e vajgurit të shtëpisë !Në këtë kohë, në moshe të re, i kishte filluar një dhembje në anën e djathtë të trupit që për 24 ore donte ta mbyste !E dërgonin me qerre me kuaj në Istog për t’ia dhënë një « penicilinë » dhe s’ kishte dhembje për një vit !Po kush dinte çfarë diagnoze kishte ?!Pasi që i përsëritej, babai i tij e kishte dërguar në Pejë te dr.Nezhddet Çavolli, i vetmi pediatër i asaj kohe në Pejë !E mbante në spital dhe e lëshonte me diagnozën « ka buba në bark » !Pra nuk po shërohej , cdo vit ashtu , por kishte optimizëm dhe moral për jetën !Kujtimet dhe peripecitë e kësaj fëmijërie tërësisht të trishta, e bëjnë t’i kujtohet cdo gjë !Para dite dilte i kulloste delet bardhoka dhe një lopë !Po lexonte libra të Rexhep Hoxhës dhe të shkfrimtarëve edhe ngaShqipëria !Babai i kishte thënë « Atje ku po kulloste lopa, ky të kullej që lopa ta dingte se nuk është e vetmuar » ?! Kur kthehej në drekë hante bukë misri me djathë dhe me turshi kjurse për aperitiv e kishin kumshtin ose hirren e djathit !Pasdite duhej shkuar në arë në Orrnica, te Livadhet ose në Bashqe ,si quhej kjo pjesë e tokës, kurse në orët e mëngjesit nga 2 deri në 5 duhej shkuar dhe pritur ujin që ishte me orar !Shpeshherë duke lexuar nën dritën e hënës, e zinte gjjumi dhe i vinte uji befasisht !!!

 

Nëna e tij, i kishte rënë në qafë burrit të saj, ta blinte një shtëpi në Pejë dhe të iknim nga fshati !Unë merzitesha, sepse toka më e mirë duhej shitur !

 

6.tetor 1968 Në Mitrovicën e atëhershme të pandarë asnë Jug, as në Veri !

 

Kishte përgatitur babai dy kosha të mëdhenj për t’i mbushur me speca « somborka » t’i shisnim në Mitrovicë !Kishim një qerre që tërhiqej nga një lopë dhe një ka !Jo për të drejtat e këtyre kafshëve, por se s’ kishim tjetër !Rrugë e gjatë tërë natën për në Mitrovicë, u nisëm me daten 5 tetor !Kur arritëm në tregun e Mitrovicës të shtunën më 6 tetor në mëngjes, i futem thasët e specave në pazar, shitje shumë e madhe ! Në ato momente të paraditës, dëgjohet brohoritje e madhe « Rroftë flamuri kuq e ezi ».Ishte lejuar shpallja e flamurit tonë kombëtar shqiptar kuq e zi ! furrat nu kishin më vend për qengja për t’i pjekjur, nga të gjithë shitësit e pazarit !I lyenin bashkfshatarët e mi duart me gjak me rastin e prerjes së qingjave, në shenjë të ngjyrës së flamurit !Derisa po bëheshin gati për të festuar na ndodhi diçka e pazakontë

 

Bajram Binaku ose Bajram Blakaj nga fshati ynë, vjen me ca fruta që askush s’e dinte çfarë janë dhe si quhen!Po pyesnin njëri tjetrit, a janë për t’u ngrënë, jo s’janëë ?! Mua m’u kujtua nga shkolla se ishin banane, por të papjekura!I hedh Bajram Binaku dikun më larg dhe me vrap shkon të blejë qengja,por rrëshqet në atë banane dhe lëndohet jo pak !!!U kthyem të gëzuar, edhe kishim shitur mirë edhe u gëzuam për flamurin !Po në atë vit kishte filluar elektrifikimi i fshatit tonë !Familja e Kadriajve dhe ajo e Idrizëve ishin më të pasurat, ato arritën t’i kishin traktorët e parë dhe pas elektrifikimit edhe i blene televizorët e parë !Kishte biseduar babai me Kadri Adem Çetajn, njëri ndër zotët e shtëpisë së Kadriajve dhe të pasur paralelisht me shtëpinë e Idrizëve, ku kryefamiljar ishte Ramë Idrizi !Kadri Çetaj ishte patriot dhe i burgosur në Goli Otok, bamirës dhe human e solidatr !I kishte treguar se ishte ininteresuar ti shiste dy parcelat më të mira të tokës « te livadhet » dhe « orrnicën ».Në ndërkohë, vjen një Islam Miftari Berisha nga Mamurrasi i Shqipërisë ndryshe nga familja e Sali Berishës nga Tropoja !Ai paskësh qenë spiun i dyfidshtë i viteve 1948 !Asnjë nga atofshatra nuk e njihnin për të tillë, ia kishin hapur të gjitha dyert !Një paradite në bashqen tonë po ngjitej me tirq të bardhë dhe me plis e shall rreth tij !Nëna ime e pa rastësisht duke u ngjitur !I tha babait « pashë një zot, mos ja jep çikën e vogël Raben, se e paskan çuar Binakët e Drenocit të Deçanit » ! Babai iu përgjigjigj « Pasha zotin edhe për një mgjup me ma lyp ja jap… ». ! Kështu edhe ndodhi , dhe babai e largoi nga shkolla që në klasën e tretë të fillores !Aty filluan mosmirëkuptimet për shumë gjëra të padrejta që i kundërshtonte « tuctrimi », dhe të gjithë bëheshin kundër tij. Ia kishte mbushur mendjen nëna jonë ta lëshonte fshatin për të na sjellë në qytetin e Pejës !I kishte marrë paratë e tokës dhe një natë më tha « si të shkojmë bashkë në Pejë ta zgjedhim një shtëpi, sepse paratë i kam në xhep » ?! Ofshante « tuctrimi » duke i thënë « e paske shitur tokën a » ?Ai itha po dhe s’i dha hapëësirë as të fliste !I erdhi koha të linte gomarin që me kërkesën e tij ia kishte blerë babai në Istog, ishte gomari i parë në fshat !Bile i kishte ardhur babait atë mbrëmje kur e pa me gomar një Vesel Binaku shitës i parë në shitoren e parë të fshatit dhe i tha « Për hajr kjo gja o Lusho » !Ky nuk i ishte përgjigjjur fare, e merrte si provokim ?!Deri në klasën e gjashtë në shkollën e fshatit, isha më i madhi në klasë !Një ditë i them mësuesës së gjjuhës ruse ; Ikballes nga Peja që udhëtonte çdo ditë : « Shoqja mësuese, si duhet gjetur nbnjë shtëpi për ta blerë në Pejë, sepse unë asnjëherë skam qenë në qytet » !E ke përnjëmend , që të interesohem, i thotë mësuesja Ikballe !Të nesërmen më thotë, po ta kam gjetur një për pikë të qejfit eja me mua tash të shkojme bashkë ta shohësh !Arritem në adresën Rruga e Punëtorëve nr. 11 te kalaja në Pejë !Na doli pronari Zenel Muriqi, një zotëri dhe punëtor i njohur e shumë i respektuar !Cfarë të futem dhe të shoh ?!Një dinasti, siç mësova më vonë,t’i thonë shtëpisë moderne, nëpër filma !Ne s kishim as elektrifikim e lërë më ato pajisdje të asaj kohe, me orenditë më të shtrenjta !Nuk më bënte hesap ai njeri duke i thënë mësuesës « po ky fëmijë s’ blen shtëpi ?!» !Më tha « shtëpia kushton 11 millionë dinarë me mobilje dhe 8 millionë pa mobije, nëse e ke babain, eja me të dhe flasim, të pres më së shumti një javë » ! »Tuctrimi » kthehet në mbrëmje vonë me autobus me mësuesen Ikballe e cila po jetonte në një shtëpi të shkollës !Nëpër errësirë shkova në shtëpi !Të gjithë po me prisnin të bërë merak çfarë kishte ndodbhur me mua ?!

 

DHEMBJA NUK E HARRONTE E KAPTE ÇDO VIT…KUDO QË NDODHEJ

 

Iu tregova se isha në Pejë me mësuesen Ikballe dhe shikova një shtëpi dhe u shokova, sa e mirë dhe funksionale ishte !Që të nesërmën babai më moriu në mëngjes dhe me mësuesen shkuam në Pejë ta shikojmë shtëpinë !Kur e pa babai ishte një habi për të ! Iu drejtua Zenel Muriqit: « Sa po ma len shtëpinë, mos me ma heqë asnjë gozhdë dhe një dhjetë ditë më së paku të qëndrosh me ne se asnjë nga pajisjet nuk dimë t’i përdorim, porn a meson ti ». I tha ,komplet i kam thënë djalit tuaj 11 millionë dinarë, por meqë e injorova pak duke e konsideruar fëmijë për këtë çun dua të t’i zbrsv200 mijë dinarë ».Babai pa një as dy ia shtriu dorën dhe e bënë përhajr !Ikem në fshat të gëzuar se e gjetem atë shtëpi sçc kishim ëndërruar !Babai që aty ia bëri pagesën !Dy javë e merte përditë Zenelin të na mësonte si ta hapim cdo derë dhe si të përdoreshin hapësirat dhe pajisjet !Cfarë dinim ne për bojlerin, për banjon, për frigoriferin televizorin dhe që i shikonim për here të parë !

 

ARRITJA EFAMILJES TONË ME QERRE KUAJSH NUK U MIRËPRIT NGA PEJANËT QË ATËHERË ISHIN KUNDËR FSHATARËVE !

 

Unë dhe vëllai Jahja, ishim të veshur me koplete tirqish të leshit ngjyrë kafje dhe më këpucat e Pirot të atëhershme, duke kinsidderuar se ne ishim të veshur më së miri ?!?Shkuam në shkollën fillore « 8 MARSI » për t’u paraqitur se kishim ardhur nga fshati !Na thanë se duhej të shkonim te salla e edukatës fizike, për të funksionin e së cilës nuk dinim gjë, sepse në fshat vetëm na hidhnin nga një top, madje të letrës ! Kur na ka parë nga brenda arsimtari i kësaj lënde, ne të veshur me tesha zhguni, na ka bërë me dorë, mos hyni !!!Erdhi dhe na qortoi pse do hynim ne sallë pa rrobat përkatëse ! I tham a mundemi ta sjellim babain të mirret vesh me ju, na tha po ejani nesër !Kur shkuam babai po i kërkonte falje duke i thënë: “Na shkruaj cfarë duhet t’u blejpër këtë sallë ?!Nai bleu babai më të shtrenjtat !Shkuam të nesërmen, u veshëm, u mbathem dhe kur hymë në sallë I pamë paralelet, kalin dhe gjëra që s’i kishim parë kurrë !Mezi u mësuam ! Kur fillova klasën e ështatë me Jahjanë bashkë nga inati dhe vullneti u bëra nxënësi më i mirë i klasës dhe i shkollës !N ditën e fundit të vitit shkollor erdhën drejtori i shkollës Metë Hamzaj me kujdestaren e klasës dhe më tha »Ti bre djalë, ishe më i miri në shkollë dhe meq ke filluar me dy vjet vonesë, mund ta bëjmë të mundur kryerjen e klasës së tetë gjatë pushimeve dhe të ikësh në shkol lë të mesme !!! »

 

M’i rregulluan dokumentet dhe gjate korrikut dhe gushtit e mbarova edhe klasën e tetë !Vëllain e lash në Shkollë unë u regjistrova në shkollën e mesme teknike, gjenerata e parë e degës së makinerisë !Pra përfitova një vit !

 

Derisa po e mbaroja shkollën e mesme, na kishte lëshuar « marmelada » e parave tokës !Si të jetonim ? Unë fillova të punoj shegeërt herë paradite, herë pasdite dhe pjesën tjetër në shkollë që ta ndihmoja familjen !Vuajtëm në atë periudhë !Unë i sëmurë, pa e ditur diagnozën, me babain I bënim punët më të trënda, si: punë ,krahu duke u shitur aty ku prisnin me qindra njerës te Kulla e Pashës !Meqë isha nxënësi më i mirë, ndonëse me vonesë, por më kishin ndarë bursën e madhe atëherë në Komunën e Istogut 310 dinar në muaj ! sepse isha merzitur se pa të njohur ish- Zastava e Pejës s’më kishte ndarë e që paguante 120 dinar në muaj !Mua rastësisht më njoftoi dikush se në Istog më paska dalë emri dhe mbiemri, atëherë e gjashtë muaj më parë ! Shkova në Istog, e pashë emrin tim se më paskan ndarë bursen për katër vjetëtt e shkollës së mesme !M’i dhanë me vete për 6 muaj dhe me gëzim shkova në shtëpi, ua tregova këtë risi dhje të gjithëve iu bë qejfi !Kur i nxora 2000 dinarë që bënin rreth tri rroga punëtori dhe ia dhashë babait me zarfë, i shkuan lotët !!!Pra punoja gjysmën e ditës dhe bursa e madhe, iu bëra babait krah i fortë !Gjatë verës punoja në ngjyrosjen e shtëpive për të cilen punë paguhesha mirë !Nëna dhe motra ime e madhe po punonin veshje ,kombëtare tradicioonale të Rrafshit të Dukagjinit !Babai vuante nga astma !Filluam edhe njëherë të bëhemi mire, të jetonim mire !Por, sëmundja po më trokiste në derë !Më kishin thënë të bëja një rentgen për veshkat kishte aerdhur një urolog i mirë malazez, për herë të parë !Duke shkuar me nënën e shikova nga larg fotografimin në dritë ku e kishte vure doktori Vojisllav opoviq ose « Ruja » sic e quanin !E kam parë në anën e djathtë një shenjë të bardhë !I kam thënë nënës ja diagnoza ime, paskam një gur në veshkën e djathtë !Më tha shuj se s është ashtu !!!E ndjeja 100 për qind këtë diagnozë !Sapo hymë me nënën erdhi doktori u alarmua: « Hej ke gurin në veshkë ja sa të është rritur dhe e ke tani 15 vjet !Menjëherë shtrihu në spital, sepse je i ligsht duhet tri javë të plotësohesh para operimit !Me optimizem u shtriva dhe nëna iku e mëxrzitur me lot për faqe !!!Para se të shtrihesha në spital ,një vit më herët më kishin fejuar me një femër nga fshati Strellc i Epërm i Deçanit, ishte më e bukura për ta parë dhe e familjes më të mirë te Dem Avdyëlve ! Nëna e kishte bërë me inat dhe jo më dëshirën time !Vjen papritmas babai i të fejjuarës dhe djali i mixhes se saj dhe ishin edhe tezak. VJehrri ose babai i të fejuarës më përqqafoi dhe më tha “Mos u mërzit se je i ri dhe kalon !”Ndihesha keq nuk dija çfarë po ndodhte me mua ?! Në shkollë m’i kisin mbyllur notat, si nxënësi më i mirë !Pas tre javësh më thirri infirmieri human Rexha: « Eja ngadalë në sallën e operimit” !Hyra pa frike duke i thënë vetss « njeriu lind për tëvdekur !Ishin tre operatorët serbë dhe mazlazez, vetëm ai që më dha anastezinë ishte shqiptarëRexhë Muqolli nga Katuni i Ri !Mëvzuri menjëherë anastezioni !Pas dy orë e gjysë kishte mbaruar operimi !jo me dhjetra por me qindra njerëz duke pritur daljen time i gjallë iose i vdekur !!!Kur më doli opiumin po më utronin familjarë shokë e priofesiorë shkolle duke më uruar !Sa u merzita kur doktori më tha në prezencën e të gjithëve « ke pasë sukses ke qenë në rrezik, ta kam hequr bveshkën krejt stë ka punjuar për dhjetë vite… » !Familjarët e mi po qanin fshehurazi nga unë !E kisha një shok Idriz Kurmehaj që më rrinte te koka !Shihja vëllezërit e mi të varfër mezi të veshur më sillnin diç nga peshqeshet. U shërova, por u merzita shumë ! Pastaj iu ktheva optimizmit se duhet të jetoj si bota !

Vijon nesër :

« TUCTRIMI » BËHET NËNA E VAKIVE ?!?

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top button